Nieautoryzowane transakcje płatnicze: po wyroku TSUE C‑70/25 bank ma obowiązek zwrotu środków

 

Rosnąca skala oszustw płatniczych – zarówno klasycznych fraudów telefonicznych, jak i ataków z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji – powoduje, że problem nieautoryzowanych transakcji stał się jednym z najistotniejszych zagadnień współczesnego prawa bankowego i ochrony konsumentów. Przestępcy wykorzystują coraz bardziej wyrafinowane praktyki, przez co nawet roztropny konsument może wpaść w sidła oszustów.

Stanowisko TSUE

W październiku 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C‑70/25, który w sposób jednoznaczny potwierdził obowiązki banków wynikające z dyrektywy PSD2. Klient, który zgłosił do banku nieautoryzowaną transakcję ma prawo do zwrotu utraconych środków, a bank jest zobowiązany do ich przelania w terminie D+1, czyli następnego dnia po zgłoszeniu.

Wyrok obszedł się głośnym echem w mediach i wśród orzeczników. Potwierdził on dobitnie prokonsumencką wykładnię przepisów.

UOKIK zgodny z TSUE

Banki nie zawsze zwracają pieniądze w ustawowym terminie. Można też zaobserwować inną praktykę, w niektórych przypadkach banki zwracały pieniądze tylko warunkowo – na czas rozpatrywania reklamacji. Formalnie zatem termin D+1 został zachowany. Jeśli w toku postepowania reklamacyjnego banki uznawały, że klient autoryzował transakcję albo ponosi za nią odpowiedzialność, wycofywały zwrot i ponownie pobierały pieniądze z jego rachunku.

Prezes UOKIK, jednoznacznie uznał takie praktyki za niedozwolone (m.in. RGD‑7/2026, DOZIK‑5/2026, RWR‑3/2026, RKR‑3/2026). W wyniku porozumienia zawartego w postepowania przed organem ochrony konkurencji i konsumentów Alior Bank, mBank, BNP Paribas oraz Bank Millennium zmienią swoje praktyki i ponownie przeanalizują zgłoszenia klientów, które wcześniej rozpatrzyły negatywnie.

Druga fala decyzji Prezesa UOKIK przypadła na 3 listopada 2026 r., kiedy to organ nadzoru nałożył sankcje na kolejne banki tj. ING Bank Śląski, Bank Ochrony Środowiska, Nest Bank i Plus Bank. Reklamacje klientów tych podmiotów powinny zostać zrewidowane do końca 2027 roku. Rozpoznanie na nowo reklamacji nie oznacza jednak automatycznego jej uznania. Jako działania na przyszłość – banki zostały zobowiązane do przeglądu swoich polityk i procedur.

Praktyka pokaże, czy w obawie przed sankcjami lub przegranymi procesami cywilnymi, także inne banki pójdą w ślad za tymi wskazanymi powyżej. Każdą propozycję banku warto jednak skonsultować z własnym prawnikiem. Pełnomocnik banku reprezentuje swojego klienta i jest związany obowiązkiem dbania o jego interes.

Nowa praktyka sądów i rosnące ryzyka dla klientów

Jednocześnie, Kancelaria VL zaczęła obserwować duże zainteresowanie wydanym orzeczeniem i kształtującym się w UOKIK podejściem orzeczniczym. Polskie sądy zaczęły wykazywać własną inicjatywę, kierując do stron zobowiązania mające na celu szybkie ustalenie, czy bank dokonał zwrotu środków – co w praktyce stanowi zachętę do polubownego zakończenia sporu.

To jest nowa jakość w postępowaniach dotyczących fraudów bankowych. Sądy oczekują, że banki – po wyroku TSUE – będą kończyć sprawy polubownie, bez konieczności prowadzenia wielomiesięcznych procesów.

Dlaczego fraudy są dziś tak trudne do wykrycia?

Współczesne oszustwa płatnicze wykorzystują zaawansowane narzędzia AI, generują realistyczne deepfake’i głosowe, przejmują urządzenia mobilne poprzez zdalny dostęp, podszywają się pod pracowników banków, policję, KNF, wykorzystując jednocześnie presję czasu i manipulację psychologiczną.

W takich warunkach nawet osoba działająca z należytą starannością może zostać zmanipulowana. Dlatego ustawodawca i TSUE chronią klienta, a nie bank.

Niestety należy się spodziewać, że skala zjawiska będzie z czasem rosła. Z perspektywy oszukanego klienta, najgorszym rozwiązaniem jest w takiej sytuacji biernie czekać na samodzielne rozwiązanie sprawy. W praktyce, tylko niezwłoczne podjęcie działań daje szansę na odzyskanie środków. Jeżeli nie od oszustów, to od banku w którym realizowana była płatność.

Dwa istotne ryzyka, o których klient musi wiedzieć

Każda sytuacja jest jednak inna. Również banki mają narzędzia, aby zgodnie z prawem odmówić klientowi zwrotu środków lub skierować przeciwko klientowi powództwo o zwrot wypłaconych środków.

Po pierwsze, bank może odmówić zwrotu, jeśli poweźmie uzasadnione podejrzenie próby wyłudzenia pieniędzy przez klienta.

Musi być jednak podejrzenie oparte na faktach, nie na „intuicji banku”. W praktyce banki powołują się na ten wyjątek rzadko – ale trzeba mieć świadomość jego istnienia. Naturalnym krokiem jakie powinien podjąć bank w takiej sytuacji jest złożenie zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa do organów ścigania. Aby te jednak wszczęły śledztwo, bank powinien dostarczyć twardych dowodów wskazujących na fraud.

Po drugie, bank może pozwać klienta za „rażące niedbalstwo”.

Bank musi wykazać, że klient działał świadomie i skrajnie nieodpowiedzialnie – co w praktyce jest bardzo trudne. W takich sytuacjach, bank powinien zwrócić środki klientowi, a dopiero w wyniku całościowej oceny sytuacji, podjąć decyzję o skierowaniu powództwa przeciwko klientowi.

Co powinien zrobić klient, który padł ofiarą oszustwa? – klika praktycznych rad

Sytuacja jest trudna, zwłaszcza gdy padło się ofiarą fraudu na dużą kwotę. W takiej sytuacji warto zachować zimną krew:

  1. Natychmiast zgłosić nieautoryzowaną transakcję do banku.

To działanie uruchamia obowiązek zwrotu. Pracownik banku powinien przyjąć reklamację także telefonicznie. Złożenie reklamacji w formie pisemnej, nie jest wymagane, choć ułatwia dostęp do dowodów.

  1. Udać się na najbliższą komendę policji lub prokuraturę.

Sprawa powinna być niezależnie zgłoszona organom ścigania. Zawiadomienie może być złożone ustanie do protokołu lub w formie pisemnej. Organy ścigania powinny nadać sprawie sygnaturę, a następnie powinny zbadać okoliczności sprawy. Sygnaturę warto zapisać, będzie ona przydatna zarówno dla pełnomocnika, jak i dla banku czy sądu cywilnego ustalającego okoliczności sprawy.

  1. Skontaktować się z pełnomocnikiem.

Obecność profesjonalnego pełnomocnika to nie tylko gwarancja profesjonalnej pomocy prawnej i doświadczenia zawodowego w podobnych sprawach – to także wsparcie emocjonalne w trudnym momencie w życiu. Padając ofiarą oszustwa, klienci często czują wstyd, niepewność, złość. Często tracą na tym relacje rodzinne, a klient pod naciskami różnych stron odpuszcza dochodzenie swoich praw. Odmowa wszczęcia śledztwa, czy jego umorzenie, reklamacje odrzucane przez bank, liczne historie nieudanych prób odzyskania środków przeczytane na internetowych forach – wszystko to może zniechęcać do walki o swoje prawa.

Prowadzimy liczne sprawy dotyczące fraudów bankowych. Widzimy, jak szybko zmienia się praktyka sądów i jak bardzo wyrok TSUE C‑70/25 wzmocnił pozycję klientów.

Podsumowując, jeżeli:

  • padłeś ofiarą oszustów,
  • bank odmawia zwrotu  środków z nieautoryzowanej transakcji,
  • bank podnosi, że do zdarzenia doszło w wyniku Twojego „rażącego niedbalstwa”,
  • albo po prostu nie wiesz, jakie kroki podjąć,

– zapraszamy do kontaktu. Przeanalizujemy sprawę, przygotujemy reklamację, wezwanie do zapłaty, będziemy Cię reprezentować w postępowaniu przed organami ścigania i zadbamy o pełną ochronę Twoich praw.

Realnie oszacujemy także Twoje szanse na zwrot środków. Ostatecznie to Klient podejmuje decyzję, czy chce podjąć dalsze kroki w sprawie. Wstępne konsultacje nie zobowiązują do podjęcia dalszych kroków.